Izaak syn Abrahama z Trok

15331594

BIOGRAM

polemista karaimski, Był uczniem Cefanii, syna Mordechaja. W r. 1533 został wybrany sekretarzem gminy karaimskiej w Trokach i sprawował ten urząd w ciągu 20 lat. Z zawodu był lekarzem; obok gruntownej znajomości teologii hebrajskiej posiadał również znaczne wiadomości filozoficzne. Znał dokładnie język polski i łaciński, co mu ułatwiało opanowanie teologicznej literatury chrześcijańskiej. Obcując od młodości z uczonymi i duchownymi katolickimi, ewangelickimi oraz prawosławnymi miał okazję do częstych dysput religijnych. Zgromadziwszy materiały napisał w r. 1593 dzieło w jęz. hebrajskim, pt. Chizzuk emuna (Twierdza wiary). Składa się ono z 2 części. Część pierwsza, oparta wyłącznie na "Biblii", jest apologią mozaizmu, broniącą go przed zarzutami polemistów chrześcijańskich. Część druga zawiera analizę dogmatów wiary chrześcijańskiej i polemikę z powołaniem się na szereg miejsc "Ewangelii", "Dziejów Apostolskich" i innych pism Nowego Testamentu. W swoim dziele I. uwzględnił traktat socynianina Mikołaja Partuty "De uno veru Deo", Marcina Czechowica "Rozmowy Chrystiańskie" i "Trzech dni rozmowa...", jak również "Obronę" Szymona Rudnego i jego przekład polski "Starego i Nowego Testamentu" tudzież komentarz do ksiąg Daniela, Jeremiasza, Giry i Zachariasza. 1. nie zdążył ogłosić swego dzieła drukiem. Uzupełniony przez jego ucznia ,Józefa Malinowskiego - rękopis Chizzuk emuna, wraz ze wstępem tegoż, przedłożył w r. 1605 drukarni w Amsterdamie inny wybitny uczony karaimski, Zarach syn Natana; transakcja jednakże nie doszła do skutku. Chizzuk emuna krążyło po świecie w licznych rękopisach, ulegając zniekształceniu wskutek niesumienności kopistów. W r. 1621 ukazał się przekład hiszpański Izaaka Athiasa, pt. Fortification de la fe, w r. 1624 w Hamburgu pojawił się przekład niemiecki Arona Lurii, w 1633 Michała Gellinga. W r. 1690 Izaak Lopez dokonał plagiatu bez podania nazwiska autora. J. Ch. Wagenseil, zdobywszy w Cencie rękopis hebrajski, ogłosił go w Altdorfie w r. 1681 wraz z tłumaczeniem łacińskim w wydaniu zbiorowym pt. Tela ignis Safanae... Przedruk tego wydania bez przekładu ogłoszono w Amsterdamie w 1705 r. Potem ukazały się przekłady: angielski i niemiecko-żydowski w r. 1717. Zniekształcony tekst Chizzuk emuna dostał się przez Afrykę do Niemiec i z powrotem do Polski i tu został zrekonstruowany przez pastora śląskiego Gottlieba Ungera. Później ukazało się kilka dalszych wydań, m. in. D. Deutscha w Sohrau w r. 1873. Dzieło I-a wywołało w świecie chrześcijańskim liczne repliki i pisma polemiczne. Szczególnie żywe zainteresowanie wykazali encyklopedyści i wolnomyśliciele 2. poł. XVIII w., z Wolterem na czele. I. poza tym jest autorem kilku hymnów ogłoszonych w modlitewniku karaimskim (Wilno 1892 IV s. 106, 208, 210, 223). Przypisuje mu się również pracę o nowiu tudzież przepisy w formie pytań i odpowiedzi o uboju bydła.
Enc. Org.; W. Enc. Ilustr.; - Bałaban M., Studia historyczne, W. 1927 s. 81-3; Fürst J., Geschichte des Karäertums, Leipzig 1862 III 30 nn.; Geiger A., Isaak Troki, Ein Apologet des Judentums am Ende des sechszehnten Jahrhunderts, Wr. 1843; GottIober A. B., Bikkoret le-Toledot ha-Karaim, Wil. 1865 s. 184; Kraushar A., Historia Żydów w Polsce, W. 1866 11 266-73; Mann J., Karaitica, Philadelphia 1935 s. 714-20

Biograms author Włodzimierz Zajączkowski
Bibliography
Polski Słownik Biograficzny, 1962, t. 10, z. 2, s. 193 - 194

Additional info

Parents Abraham
Pseudonyms Izaak, autor dzieła Ḥizzuk emuna, syn Abrahama , Izaak z Trok, syn Abrahama

Works

By continuing to browse e-jazyszłar you agree to our use of cookies.
Please read our cookie rules.